گل فشان

يكي از زيباترين  پديده هاي طبيعي  بي شك  گل فشانها هستند.  اشكال شبيه مخروط هاي كوچك آتشفشاني كه از جنس گل يا ماسه هستند. ابعاد آنها از چند سانتي متر تا چندين متر متغير است. احتمال دارد قسمت مركزي آن از جنس ماسه و بخش خارجي آن از جنس گل باشد.   در اين آتش فشانها تزريق مواد گلي و ماسه اي از زير به داخل شكاف و به همراه آب صورت مي گيرد. به مواد گلي كه از شكاف خارج مي شود روانه گلي مي گويند. پرتاب شدن سريع گل هاي روان و آبكي كه با حباب و صدا همراهند  و معمولا سرد  نيز هستند كم كم مخروط را تشكيل مي دهد. در مركز اين مخروط ها نيز حفره  كراتر مانند  براي خروج مواد وجود دارد. اين مخروط ها در اثر  ايجاد شكاف در سطح زمين و تزريق مواد از زير همراه آب و گاز شكل مي گيرند.

 اين مخروط ها در مناطق زلزله خيز و در امتداد برخي از گسل ها به وجود مي آيند. در رسوبات توربيدايتي به علت  ته نشست  سريع  مواد و  خروج بعدي  آب از لابه لاي ذرات باعث تشكيل آتش فشان گلي در سطح رسوبات مي شود. عده اي معتقدند  كه گل فشان ها  منشا تكتونيكي  دارند و علت به وجود آمدن آنها را عمل فرو رانش و فشارهاي ناشي از حركات تكتونيكي مي دانند.  بعضي معتقدند  كه گل فشان ها  در مناطق آتش فشاني ايجاد مي شوند.

 يكي از مهمترين گل فشانها در قسمت مركزي ناحيه كرانه بلوچستان به ناپاق موسوم است كه در نقطه اي در حدود ۷۵كيلومتري شمال غربي بندر چابهار واقع شده است. قله مخروطي شكل آن حدود ۵۰متر ارتفاع دارد و از مسافت بيش از سي كيلومتري قابل ديدن است. قسمت مركزي آن به شكل گنبد با سطح نسبتا شيب داري بشكل مخروط است كه قطر قاعده آن در حدود ۱ كيلومتر مي باشد و از گل هاي قديمي تر بوجود آمده است .دهانه آن حدود ۵ متر قطر دارد و از لجن تيره رنگ و جوشان پر شده است. گاز در فواصل ۵ تا۱۰ ثانيه با شدت از دهانه خارج مي شود و در نتيجه آن قطعات گل به ارتفاع چندين متر به هوا پرتاب مي شوند.

 چنين ساختي در سطح رسوبات توربيدايتي و ولكانيكي سازند سينا در آق دربند كپه داغ نيز ديده شده است.

 

 

تمساح گاندو

كروكديل يا تمساح (گاندو) برجسته‏ ترين موجود وحشي دره رودخانه سرباز است كه بطور طبيعي در آنجا زيست مي‏كند. كروكديل‏ها يا به گويش محلي «گاندوها» از هندوستان، سيلان تا پاكستان غربي و بلوچستان جنوبي پراكنده ‏اند. رودخانه سرباز، غربي‏ترين نقطه انتشار كروكديل در آسياست، از اين‏رو داراي ارزش توأم ملي و بين‏ المللي است. تمساح حيواني است كه از ميليونها سال قبل در اين منطقه (سرباز و باهوكلات)، مي زيسته و از زمان دايناسورها تاكنون عليرغم تغييرات و نوسانات شديد اكولوژيك، ضمن سازش با اين تغييرات، توانسته است دوام و بقاء خود را حفظ كند. شايد به درستي نمي‏توان گفت كه تمساح‏ها از چه زماني وارد اين منطقه شده ‏اند، ولي به هر حال تمساحها بيش از 200 ميليون سال كه جزء سكنه كره زمين گرديده ‏اند، 21 گونه و 7 زيرگونه از آنها در سطح جهان شناسايي گرديده است كه در سه خانواده قرار دارند. تمساح هاي سرباز و باهوكلات كه در جنوب شرقي بلوچستان زندگي مي‏كنند، زيرگونه‏ اي از خانواده كروكوديلهايي  بنام علمی crocodvias palastris palastris هستند. حيوانات رشته كروكوديليا كه بزرگترين موجودات خزنده به شمار مي‏روند، آخرين بازماندگان دوران مزوزوئيك، زماني كه خزندگان شكل حاكم زندگي در روي زمين بودند، مي‏باشند 180 ميليون سال قبل يعني دوره ترياس مبدأ پيدايش نسل اوليه اين موجودات است. اگرچه اين حيوانات  با دايناسورها همزمان بودند، ولي برعكس آنها موفق شدند خود را با تغييرات محيط وفق داده و انطباق لازم را بدست آورند. با بروز تحولات اقليمي، كه موجب تغييراتي در محيط خشكي گرديدند، تمساحها خشكي را ترك نموده و به دريا روى آوردند. به همين دليل كمتر از دايناسورها، فشار تحولات اقليمي را متحمل شدند و در صحنه زندگي باقي ماندند. تمساحها در طول ميليونها سال در رودخانه‏ ها و حوضچه‏ ها و مردابها و گاهي در درياها به زندگي ادامه دادند .تمساح هاي نر، متمايل به سياه و ماده‏ ها معمولاً قهوه‏ اي هستند. تمساحها جزء خزندگان هستند كه اكسيژن مورد نياز خود را عليرغم زندگي كردن در آب بركه‏ ها از هوا دريافت مي‏نمايند، اگرچه زمان تخم گذاري اين تمساحها مشخص نشده است، ولي با اين وجود، نوزادها در فروردين ماه ديده شده ‏اند. تخمها در لانه ‏اي مخصوص كه تمساح ماده در نزديكي ساحل رودخانه و در عمق نيم متري مي‏سازد، گذارده مي‏شوند، تعداد آنها معمولاً 17 تا 24 عدد است. بعضي از تخمها را خود پدر و مادر مي‏خورند و بعد از بيرون آمدن نوزادها از تخم، تا زماني كه پوستشان نرم است، والدين از آنها تغذيه مى‏كنند بطوريكه 2 الي 3 نوزاد بيشتر باقي نمي‏ماند. تخمهاي تمساح حدود 7/5 سانتيمتر بلندي دارد و روي تخمهايش را با شن مي‏پوشاند و كنار آنها تا بيرون آمدن بچه‏ ها از تخم مي‏ماند، بيرون آمدن بچه از تخم سه ماه زمان لازم دارد. جالب است زمانيكه بچه‏ ها از تخم بيرون مي‏آيند، نمي‏توانند همان 30 سانتيمتر خاكي را كه روي آنها قرار دارد، پس بزنند و همان موقع مادرشان را صدا مي‏زنند، با اولين صدا، مادر مي‏فهمد، زمين را مي‏كند و بچه‏ ها را از زير خاك نجات مي‏دهد. بچه‏ هايي كه از تخم بيرون مى‏آيند، 25 سانتيمتر بلندي دارند و از همان لحظه‏ اى كه از تخم بيرون مي‏آيند، به هر چيزي گاز مى‏زنند و همگي به سوي آب مي‏روند. تمساح در هر دست  5 انگشت دارد كه 3 تاي اول داراي ناخن و 2 تاي ديگر فاقد آن است. بين انگشتهاي بدون ناخن، پرده‏اي وجود دارد كه براي شنا مورد استفاده قرار مى‏گيرد. در پا 4 انگشت وجود دارد كه 2 تاي آن مثل دست فاقد ناخن است. دم تمساح باهوكلات و سرباز در هر طرف 38 پولك و در انتها 16 عدد تيغه برجسته دارد. طول بدن در گونه ‏هاي مختلف فرق مى‏كند. در تمساحهاي نر از يك متر تا 7/5 متر گزارش شده است. وزن آنها گاهي تا يك تن مي‏رسد. طول تمساحهاي سرباز و باهوكلات حداكثر تا چهار متر مى‏رسد. بيش از نصف طول بدن را دم بلند آن تشكيل مى‏دهد . اين جاندار در همه جا به زندگي كردن عادت كرده است. بعلاوه چشمان تيزبين و تصميم قاطع خانوادگي مبني بر فرار، به مجرد شنيدن صدا و با ديدن هر جنبنده اعم از دوست يا دشمن، بقاء آن را حتمي كرده است. تمساح جانوري تنبل، راحت طلب و خودخواه است و بسياري از وقت خود را صرف لم ‏دادن در زير نور آفتاب مي‏نمايد .ولي در مواقع احساس خطر يا تعقيب شكار، موجودي است به غايت سريع  و پرقدرت. اين حيوان اغلب در كنار آب به انتظار شكار مي‏نشيند و حيواناتي را كه براي نوشيدن آب به وي نزديك مي‏شوند با حركت سريع و جانبي آرواره‏ هاي خود به چنگ مي‏آورد. تمساح همه چيز مي‏خورد، از ماهي گرفته تا انسان، شيره گوارشي اين جانور آنقدر اسيد دارد كه مى‏تواند در چند دقيقه سرنيزه آهني و قلاب فولادي را كه قورت داده باشد، آب كند. به نظر مي‏رسد كه اين جانور به غذاي زياد احتياج نداشته باشد. هيكل آن بزرگ و آرواره‏ هايش قوي مي‏باشد، با حركت دم مي‏تواند يك گوزن بزرگ را بر زمين بزند و پاي آن را بكشد. اين جانور شكاري را كه گرفته است، بطور كامل و بدون سروصدا در آب فرو مي‏برد و با آرواره ‏هاي قوي خود آنرا محكم مي‏گيرد. چشم‏ها و سوراخهاي بيني را از آب خارج نگاه مي‏دارد. هزاران  بلور كوچك و نازك در چشم آن وجود دارد كه امكان ديد را حتي در شب و در زير آب براي آن بيشتر مي‏سازد. اگر در محيط زندگي تمساح ماهي زياد باشد به انسان حمله نمي‏كند، برعكس موقعي كه غذاي معمولي آن كم باشد به انسان حمله مي‏كند. هرگاه جانور بزرگي مثل گاو يا آهويي را شكار مي‏كند با حركات سر آن را به چپ و راست حركت مي‏دهد و شكار تعادلش را از دست مي‏دهد و نمي‏تواند براي نجات خود اقدامي كند. سپس آنرا به زير آب مي‏برد و خفه مي‏كند و کم کم آنرا مي‏خورد. ساختمان دندان تمساح براي جويدن مناسب نيست، به اين جهت شكارهاي بزرگ را نگه مي‏دارد كه بگندد و شل شود، سپس آنرا مي‏خورد.

    تمساح كرانه‏ هاي محفوظ و آبهاي قسمتهاي عميق تر رودخانه را براي استراحت در روز ترجيح داده و با فرارسيدن شب فعاليت و جستجوي خود را براي تغذيه شروع مي‏كند. ميزان فعاليت تمساح بستگي كامل به ميزان آب موجود در رودخانه و بويژه بركه‏ هاي محل زندگي آن دارد. در ماههايي كه هوا متعادل است، خود را مانند الواري بزرگ بر روي حوضچه‏ هاي آب محل زندگي خود شناور مي‏كند، تنها سوراخهاي بيني و گاه چشمهاي خود را از آب بيرون و بقيه بدن را در زير آب بصورت غوطه‏ ور نگاه مي‏دارد. بطور كلي از عوامل اصلي كه امروزه اين جانور را تهديد مي‏كند، شرايط زيستگاهي و از اهم آن كمبود آب است. عمده‏ ترين مسئله براي زيست تمساح همانا استمرار جريان آب مي‏باشد. غذاي اصلي كروكديل بطور عمده ماهي، لاك‏پشت، پرندگان آبزي و لاشخور است.

 

نقش عوامل جغرافيايي نامساعد در توسعه ي قاچاق مواد مخدر

عوامل و عوارض (طبيعي ) مساعد و نامساعد

براي حمل  مواد  مخدر توسط قاچاقچيان

در اين قسمت ، به شرح برخي از عوامل و عوارضي مي پردازيم كه بيشتر طبيعي هستند كه يا موجب تسريع و تسهيل در امر قاچاق مي شوند و يا به عنوان عوامل نامساعد در اين امر به شمار مي روند .

الف ) عوامل و عوارض مساعد

■ هر قدر منطقه از لحاظ سكنه فقير و يا خالي از آن باشد موقعيت مناسب تري براي رفت و آمد قاچاقچيان خواهد بود .

■ عرصه ها و دشت هاي پوشيده از ريگ و شن ( پوشش هاي بياباني اراضي‌) در تمام طول سال و اراضي ماسه اي به هنگام بارندگي و يا بلافاصله پس از آن ، بسيار مناسب و مساعد است . ولي اراضي رسي و همچنين كويري (نمك زارها ) به هنگام بارندگي بسيار نامساعد و گاه غير قابل عبور هستند .

■ مسيل ها يا لات ها (محل عبور سيلاب ها در دشت ها ) كه در جنوب شرقي كوير به آنها " كوچه " نيز مي گويند بخصوص كه هرچه عميق تر باشند ، بهترين محل عبور و نيز پناهگاه براي قاچاقچيان به شمار مي روند .

■ عوارض آبي و  بادي در بيابانها و حواشي آنها مانند كلوت ها ، شهرهاي بياباني و غيره ، محل هاي مناسبي براي مخفي شدن موقت و يا ذخيره مواد به شمار مي روند ، بخصوص آنهايي كه پرت و دور از مناطق مسكوني واقع شده اند .

■ وجود تك خانه ها و يا چادرهاي دامداري و عشايري يا واحه هاي كوچك بياباني در محدوده عبور قاچاقچيان كه مي تواند در زمينه هاي مختلف مفيد واقع شود : براي تأمين نيازمندي هاي احتمالي قاچاقچيان به آب و مواد غذايي و نيز استفاده از آنها براي راهيابي و دسترسي به مسيرهاي بهتر و همچنين كسب خب از موقعيت مأموران انتظامي و در مواردي هم استفاده از وسيلة نقليه آنها ( به ويژه شتر براي حمل مواد به نقاطي كه مورد نظر است ولي عبور از آنجا با اتومبيل امكان پذير نيست ) و نيز استراحت و مداواي موقت برخي از افراد مريض يا مجروح از قاچاقچيان . روي همين اصل بوده كه در بسياري نقاط حواشي بيابان لوت ، ساكنان اين گنه مناطق را جمع كرده و در نقطه اي ديگر در شهرها و يا حواشي آنها ، اسكان داده اند .

مانند دامداران يا دام چران هاي ساكن در چادرهاي واقع در اطراف چشمه يا قنات تخليه (در حاشيه شرقي بيابان لوت)كه به بخش نصرت آباد از توابع زاهدان منتقل مسكوني شده اند0 هرچند مسائل اقتصادي و اجتماعي زيادي براي خانواده ها در نتيجه اجراي اين طرح به وجود آمده است كه به برخي از آنها در مباحث آينده اشاره اي خواهد شد(از دلايل عدم موفقيت در طرح مبارزه با مواد مخدر)0